Dativ — nemis tilida jo'nalish kelishigi (kimga? nimaga?)
Yangilangan: · Prufling jamoasi
Daraja A2 Dativ
Dativ nima
Dativ — jo'nalish kelishigi. Gapda "kimga?" savoliga javob bo'lgan to'ldiruvchi odatda Dativda keladi.
Masalan: Ich gebe dem Lehrer das Heft. — Men o'qituvchiga daftarni beraman. Kimga beraman? O'qituvchiga — dem Lehrer Dativda. Nimani beraman? Daftarni — das Heft Akkusativda.
O'zbek tilida -ga qo'shimchasi otning o'ziga qo'shiladi: o'qituvchiga. Nemis tilida birlikdagi ot odatda o'zgarmaydi, uning artikli o'zgaradi: der Lehrer → dem Lehrer.
Diqqat: o'zbekchadagi -ga har doim ham Dativ emas. "Senga qo'ng'iroq qilaman" — Ich rufe dich an (Akkusativ). "Maktabga boraman" — Ich gehe in die Schule (Akkusativ). Fe'l yoki predlog qaysi kelishikni talab qilishini u bilan birga yodlang.
Artikllar Dativda: jadval
| Erkak jinsi (der) | Ayol jinsi (die) | O'rta jins (das) | Ko'plik | |
|---|---|---|---|---|
| Aniq artikl | der → dem | die → der | das → dem | die → den + -n |
| Noaniq artikl | ein → einem | eine → einer | ein → einem | — |
| Inkor: kein | keinem | keiner | keinem | keinen + -n |
| Egalik: mein | meinem | meiner | meinem | meinen + -n |
Eslab qoling: erkak va o'rta jins -m oladi, ayol jinsi -r, ko'plik -n. dein, sein, ihr, unser ham shunday o'zgaradi: mit seinem Freund, mit unserer Lehrerin.
Ko'plikda otning o'ziga ham -n qo'shiladi: die Kinder → den Kindern, die Freunde → den Freunden. Ko'plik shakli -n yoki -s bilan tugasa, hech narsa qo'shilmaydi: den Frauen, den Autos.
Diqqat: ayol jinsidagi die Dativda der bo'ladi. Demak, der erkak jinsining Nominativi ham (der Mann), ayol jinsining Dativi ham (mit der Frau) bo'lishi mumkin. Qaysi biri ekanini otning jinsi aytadi.
Kishilik olmoshlari Dativda
| Nominativ | Akkusativ | Dativ | O'zbekcha (kimga?) |
|---|---|---|---|
| ich | mich | mir | menga |
| du | dich | dir | senga |
| er | ihn | ihm | unga (der) |
| sie | sie | ihr | unga (die) |
| es | es | ihm | unga (das) |
| wir | uns | uns | bizga |
| ihr | euch | euch | sizlarga |
| sie / Sie | sie / Sie | ihnen / Ihnen | ularga / Sizga |
Ikkita ihr ni adashtirmang: ihr — "sizlar" (Nominativ) va ihr — "unga", ayol kishiga (Dativ): Ich helfe ihr. — Men unga yordam beraman. Hurmat shakli Ihnen katta harf bilan yoziladi.
Dativ talab qiladigan fe'llar
Ba'zi fe'llardan keyin Akkusativ emas, faqat Dativ keladi. Ularni ro'yxat qilib yodlang:
- helfen — yordam bermoq: Ich helfe dir. — Senga yordam beraman.
- danken — rahmat aytmoq: Ich danke Ihnen. — Sizga rahmat.
- gefallen — yoqmoq: Das gefällt mir. — Bu menga yoqadi.
- gehören — tegishli bo'lmoq: Das Buch gehört mir. — Bu kitob meniki.
- gratulieren — tabriklamoq: Wir gratulieren dir zum Geburtstag.
- antworten — javob bermoq: Antworte mir bitte. — Menga javob ber.
- schmecken — mazali bo'lmoq: Schmeckt dir die Suppe? — Sho'rva senga yoqyaptimi?
- passen — to'g'ri kelmoq (o'lcham, vaqt): Passt Ihnen der Termin am Montag?
- fehlen — yetishmaslik: Du fehlst mir. — Seni sog'indim.
- zuhören — tinglamoq: Hör mir zu! — Meni eshit!
Eslab qoling: gefallen gapi o'zbekchadagi "yoqadi" bilan bir xil tuzilgan. "Bu ko'ylak menga yoqadi" — Das Kleid gefällt mir. Yoqqan narsa — ega, kimga yoqsa — Dativ. schmecken va passen ham shunday: Die Suppe schmeckt mir.
Lekin o'zbekchada -ni bilan aytiladigan ba'zi fe'llar nemis tilida Dativ oladi: "seni tabriklayman" — Ich gratuliere dir, "meni eshit" — Hör mir zu! Teskarisi ham bor: "o'qituvchidan so'rayman" — Ich frage den Lehrer, "senga qo'ng'iroq qilaman" — Ich rufe dich an (Akkusativ). Batafsil: Akkusativ.
Ikki to'ldiruvchi: Dativ va Akkusativ
geben, schenken, zeigen, erklären, bringen, schicken fe'llari ikkita to'ldiruvchi oladi: kimga? — Dativ, nimani? — Akkusativ. Bu o'zbekchaga mos: "o'qituvchiga daftarni beraman". Ular qaysi tartibda kelishi ot yoki olmosh ekaniga bog'liq:
| Holat | Tartib | Misol |
|---|---|---|
| Ikkalasi ham ot | Dativ → Akkusativ | Ich gebe dem Lehrer das Heft. |
| Dativ — olmosh | Dativ → Akkusativ | Ich gebe ihm das Heft. |
| Akkusativ — olmosh | Akkusativ → Dativ | Ich gebe es dem Lehrer. |
| Ikkalasi ham olmosh | Akkusativ → Dativ | Ich gebe es ihm. |
Qoida: ikkalasi ham ot bo'lsa, avval Dativ keladi. Akkusativdagi olmosh (es, ihn, sie) har doim Dativdan oldin turadi: Ich zeige es dir.
Dativ talab qiladigan predloglar
aus, bei, mit, nach, seit, von, zu, gegenüber predloglaridan keyin har doim Dativ keladi: mit dem Bus, bei meiner Tante, zum Arzt. Batafsil: Akkusativ va Dativ predloglari.
in, an, auf kabi predloglar "qayerda?" savoliga javob bo'lsa, Dativ keladi: Ich bin in der Schule. "Qayerga?" bo'lsa — Akkusativ: o'zgaruvchi predloglar.
Misollar
- Ich helfe meiner Mutter in der Küche. Men oshxonada onamga yordam beraman.
- Das Kleid gefällt mir. Bu ko'ylak menga yoqadi.
- Wir danken Ihnen für die Hilfe. Yordamingiz uchun Sizga rahmat aytamiz.
- Ich gebe dem Lehrer das Heft. Men o'qituvchiga daftarni beraman.
- Gehört das Handy dir? Bu telefon senikimi?
- Er schenkt seiner Frau Blumen. U xotiniga gul sovg'a qiladi.
- Kannst du mir die Wohnung zeigen? Menga kvartirani ko'rsata olasanmi?
- Ich gratuliere dir zum Geburtstag! Seni tug'ilgan kuning bilan tabriklayman!
- Die Suppe schmeckt den Kindern sehr gut. Sho'rva bolalarga juda yoqyapti.
- Die Schuhe passen mir nicht. Bu poyabzal menga to'g'ri kelmaydi.
- Ich gebe es ihm morgen. Men buni unga ertaga beraman.
- Wem schreibst du? – Meinem Bruder in Samarkand. Kimga yozyapsan? – Samarqanddagi akamga.
- Hörst du mir zu? Meni eshityapsanmi?
O'zbek tilida so'zlashuvchilar ko'p qiladigan xatolar
-
Noto'g'ri:
Ich helfe meine Mutter.To'g'ri: Ich helfe meiner Mutter.
"Onamga yordam beraman" — o'zbekchada -ga otga qo'shiladi, shuning uchun artiklni o'zgartirish esdan chiqadi. helfen Dativ talab qiladi: ayol jinsida meiner.
-
Noto'g'ri:
Ich gratuliere dich.To'g'ri: Ich gratuliere dir.
"Seni tabriklayman" — o'zbekchada -ni. gratulieren esa Dativ talab qiladi: dir, Ihnen.
-
Noto'g'ri:
Ich rufe dir an.To'g'ri: Ich rufe dich an.
"Senga qo'ng'iroq qilaman" — -ga, lekin anrufen Akkusativ talab qiladi: dich, ihn, Sie.
-
Noto'g'ri:
Ich gefalle das Kleid.To'g'ri: Das Kleid gefällt mir.
"Men bu ko'ylakni yoqtiraman" deb so'zma-so'z tarjima qilmang. gefallen da yoqqan narsa ega bo'ladi: "bu ko'ylak menga yoqadi".
-
Noto'g'ri:
Ich dem Lehrer das Heft gebe.To'g'ri: Ich gebe dem Lehrer das Heft.
O'zbekchada kesim gap oxirida keladi. Nemis tilida bosh gapda fe'l 2-o'rinda turadi.
-
Noto'g'ri:
Ich spiele mit die Kinder.To'g'ri: Ich spiele mit den Kindern.
"Bolalar bilan" — o'zbekchada "bilan" otni o'zgartirmaydi. mit esa Dativ talab qiladi: artikl den bo'ladi, otga -n qo'shiladi.
Imtihonda
Goethe A2 imtihonining Yozish (Schreiben) qismida SMS va qisqa e-mail yozasiz. U yerda ko'pincha Kannst du mir helfen?, Ich danke dir, Passt dir der Termin? kabi gaplar kerak bo'ladi. Gapirish (Sprechen) 3-qismida birga reja tuzasiz: Passt es dir am Samstag?, Wir treffen uns bei mir. telc B1 va telc B2 imtihonlarining Grammatika (Sprachbausteine) qismida mit, bei, zu va helfen, gefallen dan keyingi artikl qo'shimchasi ko'p tekshiriladi.
O'zingizni tekshiring
Avval o'zingiz javob bering, keyin javobni oching.
- Bo'sh joyni to'ldiring: Ich helfe ___ Vater. (mein, der Vater)
Javobni ko'rish
Ich helfe meinem Vater. helfen + Dativ, erkak jinsi: -em.
- Bo'sh joyni to'ldiring: Das Auto gehört ___ Frau. (die Frau, aniq artikl)
Javobni ko'rish
Das Auto gehört der Frau. Ayol jinsi Dativda: die → der.
- Xatoni toping: Wir spielen mit den Kinder.
Javobni ko'rish
mit den Kindern. Ko'plikda Dativda otga -n qo'shiladi.
- Ikkala to'ldiruvchini olmosh bilan almashtiring: Ich zeige dem Gast das Zimmer.
Javobni ko'rish
Ich zeige es ihm. Akkusativdagi olmosh Dativdan oldin turadi.
- Qaysi fe'l Dativ emas, Akkusativ talab qiladi? a) helfen b) anrufen c) danken
Javobni ko'rish
b) anrufen: Ich rufe dich an.
Ilovada mashq qiling
Prufling'dagi "O'rganish" bo'limida darslar shu grammatikani mashqlar bilan mustahkamlaydi: so'z tartibi, kelishiklar, fe'l shakllari.
Darslarni ochishKo'p beriladigan savollar
Akkusativ va Dativ farqi nima?
Akkusativ (tushum kelishigi) kimni? nimani? savollariga javob beradi va odatda ish-harakat qaratilgan narsani bildiradi: Ich kaufe einen Tisch. Dativ (jo'nalish kelishigi) kimga? savoliga javob beradi va odatda kimga nimadir berilsa yoki yordam qilinsa, o'sha odamni bildiradi: Ich gebe dem Lehrer das Heft. Akkusativda faqat erkak jinsi o'zgaradi (den), Dativda esa hamma artikllar o'zgaradi (dem, der, dem, den).
Dativ qaysi fe'llar bilan ishlatiladi?
helfen, danken, gefallen, gehören, gratulieren, antworten, schmecken, passen, fehlen, zuhören. Bundan tashqari geben, schenken, zeigen, erklären fe'llarida kimga berilsa yoki ko'rsatilsa, o'sha odam Dativda keladi.
Dativda otga qachon -n qo'shiladi?
Ko'plikda: die Kinder → den Kindern, die Freunde → den Freunden. Ko'plik shakli -n yoki -s bilan tugasa, hech narsa qo'shilmaydi: den Frauen, den Autos.