n-Deklination — nemis tilida otlarning kuchsiz turlanishi
Yangilangan: · Prufling jamoasi
Daraja B1 n-Deklination
n-Deklination nima
Nemis tilida odatda kelishikni artikl ko'rsatadi, otning o'zi o'zgarmaydi: der Tisch → den Tisch → dem Tisch. Lekin erkak jinsidagi ba'zi otlarda so'zning o'zi ham qo'shimcha oladi: der Kollege → den Kollegen, der Student → dem Studenten.
Bu -(e)n qo'shimchasi Akkusativ (tushum), Dativ (jo'nalish) va Genitiv (qaratqich) kelishigining birligida va ko'plikning hamma kelishiklarida bo'ladi. Faqat Nominativ (bosh kelishik) birlikda so'z qo'shimchasiz turadi.
Eslab qoling: Genitivda bu so'zlarga -s qo'shilmaydi. To'g'ri: des Studenten, des Studentens emas.
Qaysi so'zlar n-Deklination bo'yicha turlanadi
| Guruh | Misollar |
|---|---|
| -e bilan tugaydigan erkak jinsi (odamlar, hayvonlar, millatlar) | der Junge, der Kunde, der Kollege, der Neffe, der Russe, der Usbeke, der Löwe |
| -ent bilan tugaydiganlar | der Student, der Patient, der Präsident |
| -ant bilan tugaydiganlar | der Praktikant, der Elefant |
| -ist bilan tugaydiganlar | der Polizist, der Journalist, der Tourist |
| -at bilan tugaydiganlar | der Soldat, der Kandidat |
| -oge bilan tugaydiganlar | der Biologe, der Psychologe |
| Alohida so'zlar | der Herr, der Mensch, der Nachbar, der Bauer, der Bär |
Lug'atda bu so'zlarni yozilishidan bilib olsa bo'ladi: Kollege, der; -n, -n — Genitiv birlik va ko'plik -n bilan tugaydi.
Diqqat: erkak jinsidagi otlarning ko'pchiligi oddiy turlanadi: der Lehrer, der Arzt, der Freund — dem Lehrer, dem Arzt, dem Freund, -en qo'shilmaydi. -e bilan tugaydigan har bir so'z ham bu guruhga kirmaydi: der Käse — des Käses.
Jadval: der Kollege va der Student
| Kelishik | der Kollege | der Student | Ko'plik |
|---|---|---|---|
| Nominativ (bosh) | der Kollege | der Student | die Kollegen / die Studenten |
| Akkusativ (tushum) | den Kollegen | den Studenten | die Kollegen / die Studenten |
| Dativ (jo'nalish) | dem Kollegen | dem Studenten | den Kollegen / den Studenten |
| Genitiv (qaratqich) | des Kollegen | des Studenten | der Kollegen / der Studenten |
-e bilan tugagan so'zga faqat -n qo'shiladi (Kollege → Kollegen), undosh bilan tugaganiga -en (Student → Studenten). Birlik yoki ko'plik ekanini artikl ko'rsatadi: den Kollegen — bitta hamkasb (Akkusativ), die Kollegen — bir nechta hamkasb.
Kelishiklar haqida batafsil: Dativ, Genitiv.
Alohida holatlar: der Herr va der Name
| Kelishik | der Herr | Ko'plik | der Name |
|---|---|---|---|
| Nominativ | der Herr | die Herren | der Name |
| Akkusativ | den Herrn | die Herren | den Namen |
| Dativ | dem Herrn | den Herren | dem Namen |
| Genitiv | des Herrn | der Herren | des Namens |
der Herr birlikda -n, ko'plikda -en oladi.
der Name ham shu guruhga kiradi, lekin Genitivda -ns oladi: des Namens. Shunday so'zlar: der Gedanke — des Gedankens (fikr), der Buchstabe — des Buchstabens (harf), der Glaube — des Glaubens (ishonch).
Xatlarda: Herr yoki Herrn
Murojaatda Nominativ turadi, shuning uchun -n qo'shilmaydi: Sehr geehrter Herr Müller,.
Odam gapda to'ldiruvchi bo'lsa yoki predlogdan keyin kelsa, Herrn yoziladi: Ich habe mit Herrn Müller gesprochen. Bitte geben Sie den Brief an Herrn Müller weiter. Konvertdagi manzilda ham Herrn Rustam Karimow deb yoziladi.
Diqqat: familiya o'zgarmaydi. O'zbekchada qo'shimchani familiyaga qo'shamiz (Karimovga), nemis tilida esa faqat Herr o'zgaradi: mit Herrn Karimow.
Misollar
- Ich frage meinen Kollegen. Hamkasbimdan so'rayman.
- Der Lehrer hilft dem Studenten. O'qituvchi talabaga yordam beradi.
- Kennst du den neuen Praktikanten? Yangi amaliyotchini taniysanmi?
- Das ist das Auto des Nachbarn. Bu qo'shnining mashinasi.
- Wir haben einen Polizisten nach dem Weg gefragt. Biz politsiyachidan yo'lni so'radik.
- Ich schreibe eine E-Mail an Herrn Karimow. Men Karimov janoblariga xat yozyapman.
- Die Verkäuferin gibt dem Kunden das Wechselgeld. Sotuvchi ayol xaridorga qaytimni beryapti.
- Der Arzt untersucht den Patienten. Shifokor bemorni tekshiryapti.
- Ich habe gestern mit dem Biologen gesprochen. Kecha biolog bilan gaplashdim.
- Ich habe Ihren Namen nicht verstanden. Ismingizni tushunmadim.
- Ich kenne diesen Menschen nicht. Men bu odamni tanimayman.
- In unserem Deutschkurs gibt es nur einen Usbeken. Bizning nemis tili kursimizda faqat bitta o'zbek bor.
- Die Kinder haben im Zoo einen Bären gesehen. Bolalar hayvonot bog'ida ayiq ko'rishdi.
O'zbek tilida so'zlashuvchilar ko'p qiladigan xatolar
-
Noto'g'ri:
Ich frage meinen Kollege.To'g'ri: Ich frage meinen Kollegen.
A1 da "faqat artikl o'zgaradi" deb o'rgangansiz (den Tisch). n-Deklination so'zlarida otning o'zi ham qo'shimcha oladi — xuddi o'zbekchadagi "hamkasbga" kabi.
-
Noto'g'ri:
Ich habe zwei Kollege.To'g'ri: Ich habe zwei Kollegen.
O'zbek tilida sondan keyin ko'plik qo'shimchasi qo'shilmaydi: ikki hamkasb. Nemis tilida zwei dan keyin ko'plik shakli kerak: Kollegen.
-
Noto'g'ri:
Ich schreibe an Herr Karimow.To'g'ri: Ich schreibe an Herrn Karimow.
O'zbekchada qo'shimcha familiyaga qo'shiladi: Karimovga. Nemis tilida familiya o'zgarmaydi, predlogdan keyin -n ni Herr oladi.
-
Noto'g'ri:
Ich helfe dem Lehreren.To'g'ri: Ich helfe dem Lehrer.
O'zbek tilida jins yo'q, shuning uchun qaysi so'z bu guruhga kirishini sezib bo'lmaydi. -en ni faqat ro'yxatdagi so'zlar oladi; der Lehrer oddiy turlanadi.
-
Noto'g'ri:
Das ist das Buch des Studentens.To'g'ri: Das ist das Buch des Studenten.
"Talabaning" — qaratqich kelishigi. Nemis tilida Genitivda ko'p erkak jinsidagi so'zlar -s oladi (des Vaters), lekin n-Deklination so'zlari faqat -en oladi.
-
Noto'g'ri:
Ich kenne einen Usbek.To'g'ri: Ich kenne einen Usbeken.
O'zbekchada "o'zbek" so'zi o'zgarmaydi. Nemis tilida der Usbeke -e bilan tugaydi va n-Deklination bo'yicha turlanadi: einen Usbeken, mit einem Usbeken.
Imtihonda
Goethe B1 imtihonining Yozish (Schreiben) 3-qismida qisqa rasmiy xat yozasiz (taxminan 40 so'z): Sehr geehrter Herr … murojaati va Ich habe mit Ihrem Kollegen gesprochen kabi gaplar shu mavzuni talab qiladi. telc B1 va telc B2 imtihonlarining Grammatika (Sprachbausteine) qismida qo'shimchalar tekshiriladi, dem Kunden yoki den Studenten kabi shakl bo'sh joyda kelishi mumkin.
O'zingizni tekshiring
Avval o'zingiz javob bering, keyin javobni oching.
- Bo'sh joyni to'ldiring: Ich spreche mit dem ___. (der Kunde)
Javobni ko'rish
Ich spreche mit dem Kunden. Dativ, n-Deklination: + -n.
- Xatoni toping: Kennst du den Student?
Javobni ko'rish
Kennst du den Studenten? Akkusativda so'z -en oladi.
- Bo'sh joyni to'ldiring: Bitte rufen Sie ___ Schulz an. (der Herr)
Javobni ko'rish
Bitte rufen Sie Herrn Schulz an. Akkusativ: Herr → Herrn.
- Qaysi so'z n-Deklination bo'yicha turlanmaydi? a) der Junge b) der Lehrer c) der Polizist
Javobni ko'rish
b) — der Lehrer oddiy turlanadi: den Lehrer, dem Lehrer.
- Bo'sh joyni to'ldiring: Das ist das Handy des ___. (der Junge)
Javobni ko'rish
Das ist das Handy des Jungen. Genitiv: -n, -s qo'shilmaydi.
Ilovada mashq qiling
Prufling'dagi "O'rganish" bo'limida darslar shu grammatikani mashqlar bilan mustahkamlaydi: so'z tartibi, kelishiklar, fe'l shakllari.
Darslarni ochishKo'p beriladigan savollar
n-Deklination nima?
Bu erkak jinsidagi bir guruh otlarning turlanishi: ular Nominativ birlikdan tashqari hamma kelishiklarda -n yoki -en oladi. Masalan: der Kollege, den Kollegen, dem Kollegen, des Kollegen.
Qaysi so'zlar n-Deklination bo'yicha turlanadi?
-e bilan tugaydigan, odam yoki hayvonni bildiradigan erkak jinsidagi otlar (der Junge, der Kunde, der Kollege), -ent, -ant, -ist, -at, -oge bilan tugaydigan so'zlar (der Student, der Praktikant, der Polizist, der Soldat, der Biologe), shuningdek der Herr, der Mensch, der Nachbar, der Bauer, der Bär.
Herr va Herrn farqi nima?
Herr faqat Nominativda va murojaatda yoziladi: Sehr geehrter Herr Müller. Boshqa kelishiklarda birlikda Herrn bo'ladi: an Herrn Müller, mit Herrn Müller. Ko'plikda Herren.