Perfekt — nemis tilida o'tgan zamon
Yangilangan: · Prufling jamoasi
Daraja A2 Perfekt
Perfekt qanday tuziladi
Perfekt ikki qismdan iborat: yordamchi fe'l (haben yoki sein) va Partizip II. Yordamchi fe'l tuslanadi va gapda 2-o'rinda turadi, Partizip II o'zgarmaydi va gap oxiriga o'tadi.
| haben + Partizip II | sein + Partizip II | |
|---|---|---|
| ich | habe gemacht | bin gegangen |
| du | hast gemacht | bist gegangen |
| er / sie / es | hat gemacht | ist gegangen |
| wir | haben gemacht | sind gegangen |
| ihr | habt gemacht | seid gegangen |
| sie / Sie | haben gemacht | sind gegangen |
Eslab qoling: o'zbekchada kesim butunlay gap oxirida keladi — "kecha akam bilan Toshkentda futbol o'ynadim". Nemis tilida kesimning bir qismi (habe) 2-o'rinda, ikkinchi qismi (gespielt) oxirida turadi: Ich habe gestern mit meinem Bruder in Taschkent Fußball gespielt.
Partizip II qanday yasaladi
| Fe'l turi | Qolip | Misollar |
|---|---|---|
| To'g'ri fe'llar | ge- … -t | machen → gemacht, lernen → gelernt, arbeiten → gearbeitet |
| Kuchli (noto'g'ri) fe'llar | ge- … -en, o'zak ko'pincha o'zgaradi | gehen → gegangen, sehen → gesehen, trinken → getrunken |
| Aralash fe'llar | ge- … -t, o'zak o'zgaradi | bringen → gebracht, denken → gedacht, wissen → gewusst |
| -ieren bilan tugaydigan fe'llar | ge- siz | studieren → studiert, telefonieren → telefoniert |
| Ajralmaydigan old qo'shimchali fe'llar (be-, ver-, er-, ent-, ge-, zer-) | ge- siz | besuchen → besucht, verstehen → verstanden, erklären → erklärt |
| Ajraladigan fe'llar (an-, auf-, ein-, mit-, zu-) | -ge- old qo'shimcha bilan o'zak o'rtasida | anrufen → angerufen, einkaufen → eingekauft, aufstehen → aufgestanden |
O'zak -t yoki -d bilan tugasa, -t dan oldin -e- qo'shiladi: arbeiten → gearbeitet, reden → geredet. Ajraladigan fe'llar haqida batafsil: ajraladigan fe'llar.
Perfekt qachon sein bilan yasaladi
- Bir joydan boshqa joyga harakat: gehen, fahren, kommen, fliegen, laufen, reisen — Wir sind nach Berlin geflogen. — Biz Berlinga uchib bordik.
- Holat o'zgarishi: aufstehen, aufwachen, einschlafen, sterben, werden — Ich bin um sieben aufgewacht. — Soat yettida uyg'ondim.
- Harakatsiz uchta fe'l: sein (ist gewesen), bleiben (ist geblieben), passieren (ist passiert).
Qolgan deyarli hamma fe'llar haben bilan keladi, jumladan schlafen, arbeiten, essen, wohnen: Ich habe gut geschlafen. — Yaxshi uxladim.
Diqqat: fahren Akkusativdagi to'ldiruvchi bilan kelsa ("mashinani haydab qo'ymoq"), haben bilan yasaladi: Ich habe das Auto in die Garage gefahren. To'ldiruvchisiz bo'lsa — sein bilan: Ich bin nach Hause gefahren.
Ko'p uchraydigan kuchli fe'llar: jadval
| Infinitiv | Perfekt | Ma'nosi |
|---|---|---|
| gehen | ist gegangen | bormoq (piyoda) |
| kommen | ist gekommen | kelmoq |
| fahren | ist gefahren | bormoq (transportda) |
| fliegen | ist geflogen | uchmoq |
| bleiben | ist geblieben | qolmoq |
| sein | ist gewesen | bo'lmoq |
| werden | ist geworden | bo'lib qolmoq |
| essen | hat gegessen | yemoq |
| trinken | hat getrunken | ichmoq |
| sehen | hat gesehen | ko'rmoq |
| lesen | hat gelesen | o'qimoq |
| schreiben | hat geschrieben | yozmoq |
| sprechen | hat gesprochen | gapirmoq |
| nehmen | hat genommen | olmoq |
| geben | hat gegeben | bermoq |
| finden | hat gefunden | topmoq |
| schlafen | hat geschlafen | uxlamoq |
| helfen | hat geholfen | yordam bermoq |
Kuchli fe'llarni uchtalik qilib yodlang: infinitiv, yordamchi fe'l va Partizip II — gehen — ist gegangen.
Perfekt — og'zaki nutq zamoni
Suhbatda, SMS va do'stga yozilgan xatda o'tgan voqea odatda Perfektda aytiladi: Was hast du am Wochenende gemacht? – Ich habe meine Familie besucht. — Dam olish kunlari nima qilding? – Oilamni ko'rgani bordim.
Faqat sein, haben va modal fe'llar og'zaki nutqda ham ko'proq Präteritumda keladi: Ich war krank, Ich hatte keine Zeit, Ich konnte nicht kommen. Batafsil: Präteritum.
Eslab qoling: o'zbekchadagi "o'qidim" va "o'qiganman" farqi Perfektda yo'q. Ikkalasi ham Ich habe gelesen bo'ladi.
Misollar
- Ich habe gestern Deutsch gelernt. Kecha men nemis tilini o'rgandim.
- Wir sind nach Samarkand gefahren. Biz Samarqandga bordik.
- Hast du schon gegessen? Ovqat yeb bo'ldingmi?
- Sie ist um sechs Uhr aufgestanden. U soat oltida turdi.
- Ich habe meine Oma angerufen. Men buvimga qo'ng'iroq qildim.
- Er hat in Taschkent Medizin studiert. U Toshkentda tibbiyot fakultetida o'qigan.
- Was ist passiert? Nima bo'ldi?
- Wir haben den Film nicht verstanden. Biz filmni tushunmadik.
- Ich bin zu Hause geblieben. Men uyda qoldim.
- Habt ihr schon eingekauft? Sizlar xarid qilib bo'ldinglarmi?
- Mein Bruder ist Arzt geworden. Akam shifokor bo'ldi.
- Ich habe die Prüfung bestanden. Men imtihondan o'tdim.
- Das Kind ist schnell eingeschlafen. Bola tez uxlab qoldi.
- Wann bist du nach Deutschland gekommen? Germaniyaga qachon kelgansan?
O'zbek tilida so'zlashuvchilar ko'p qiladigan xatolar
-
Noto'g'ri:
Ich habe nach Hause gegangen.To'g'ri: Ich bin nach Hause gegangen.
O'zbekchada o'tgan zamonda yordamchi fe'l yo'q: "uyga bordim". Shuning uchun hamma joyga haben qo'yiladi. Boshqa joyga harakat — sein.
-
Noto'g'ri:
Ich gestern Fußball gespielt habe.To'g'ri: Ich habe gestern Fußball gespielt.
O'zbekchada kesim butunlay oxirida keladi. Nemis bosh gapida yordamchi fe'l 2-o'rinda, faqat Partizip II oxirida turadi.
-
Noto'g'ri:
Ich habe meine Oma geanruft.To'g'ri: Ich habe meine Oma angerufen.
O'zbek tilida ajraladigan fe'llar yo'q, shuning uchun ge- so'z boshiga qo'yiladi. ge- old qo'shimcha bilan o'zak o'rtasiga kiradi, rufen esa kuchli fe'l: an-ge-ruf-en.
-
Noto'g'ri:
Ich habe meine Oma gebesucht.To'g'ri: Ich habe meine Oma besucht.
O'zbek fe'llarida old qo'shimcha yo'q, shuning uchun har bir fe'lga ge- qo'shiladi. be-, ver-, er- ajralmaydigan old qo'shimchalar: ular bilan ge- qo'shilmaydi.
-
Noto'g'ri:
Was hat passiert?To'g'ri: Was ist passiert?
"Nima bo'ldi?" — o'zbekchada oddiy fe'l. passieren esa sein bilan keladigan uchta fe'ldan biri.
-
Noto'g'ri:
Das Kind hat eingeschlafen.To'g'ri: Das Kind ist eingeschlafen.
"Uxlab qoldi" — bu holat o'zgarishi: bola uyg'oq edi, endi uxlayapti. Bunday fe'llar sein bilan keladi.
Imtihonda
Goethe A2 imtihonining Yozish (Schreiben) qismida ko'pincha bo'lib o'tgan voqeani yozasiz: Ich bin krank geworden, Ich habe den Bus verpasst. Gapirish (Sprechen) qismida dam olish kunlari yoki safar haqida ham Perfektda gapirasiz. Goethe B1 Yozish (Schreiben) 1-qismidagi shaxsiy e-mailda deyarli doim o'tgan voqeani aytib berish kerak, telc B1 va telc B2 imtihonlarining Grammatika (Sprachbausteine) qismida esa haben yoki sein ni tanlash uchraydi.
O'zingizni tekshiring
Avval o'zingiz javob bering, keyin javobni oching.
- haben yoki sein? Wir ___ gestern ins Kino gegangen.
Javobni ko'rish
sind — boshqa joyga harakat.
- besuchen fe'lining Partizip II shakli qanday?
Javobni ko'rish
besucht — be- ajralmaydigan old qo'shimcha, ge- qo'shilmaydi.
- Xatoni toping: Ich habe um 7 Uhr aufgestanden.
Javobni ko'rish
Ich bin um 7 Uhr aufgestanden. aufstehen — holat o'zgarishi, sein bilan.
- einkaufen fe'lining Partizip II shakli qanday?
Javobni ko'rish
eingekauft — ge- old qo'shimcha bilan o'zak o'rtasida.
- Perfektga qo'ying: Ich schreibe eine E-Mail.
Javobni ko'rish
Ich habe eine E-Mail geschrieben.
Ilovada mashq qiling
Prufling'dagi "O'rganish" bo'limida darslar shu grammatikani mashqlar bilan mustahkamlaydi: so'z tartibi, kelishiklar, fe'l shakllari.
Darslarni ochishKo'p beriladigan savollar
Perfekt qachon sein bilan yasaladi?
Bir joydan boshqa joyga harakatni bildiradigan fe'llar (gehen, fahren, kommen, fliegen), holat o'zgarishini bildiradigan fe'llar (aufstehen, einschlafen, sterben, werden) va sein, bleiben, passieren fe'llari sein bilan yasaladi. Qolgan deyarli hamma fe'llar haben bilan keladi.
Partizip II qanday yasaladi?
To'g'ri fe'llarda ge- + o'zak + -t: gemacht. Kuchli fe'llarda ge- + o'zak + -en, o'zak ko'pincha o'zgaradi: gegangen. -ieren bilan tugaydigan va ajralmaydigan old qo'shimchali fe'llar ge- olmaydi (studiert, besucht), ajraladigan fe'llarda ge- o'rtaga kiradi (angerufen).
Perfekt qachon ishlatiladi?
O'tgan voqea haqida og'zaki gapirganda, SMS va do'stga xat yozganda: Ich habe gestern Deutsch gelernt. Kitob va gazetalarda ko'proq Präteritum ishlatiladi.