Trennbare Verben — nemis tilida ajraladigan fe'llar
Yangilangan: · Prufling jamoasi
Daraja A1 Trennbare und untrennbare Verben
Ajraladigan fe'l nima
Ko'p nemis fe'llari prefiks va asosdan iborat: an + rufen = anrufen (qo'ng'iroq qilmoq), auf + stehen = aufstehen (o'rnidan turmoq). Oddiy gapda fe'lning tuslangan qismi 2-o'rinda turadi, prefiks esa gap oxiriga o'tadi: Ich rufe dich morgen an. — Ertaga senga qo'ng'iroq qilaman.
O'zbek tilida bunday fe'l yo'q. "Qo'ng'iroq qilmoq" ikki so'zdan iborat bo'lsa ham, ular yonma-yon turadi. Nemis tilida esa fe'lning ikki qismi orasiga butun gap kirishi mumkin.
Eslab qoling: ma'noni ko'pincha prefiks beradi. kommen — kelmoq, ankommen — yetib kelmoq, mitkommen — birga bormoq. Oxiridagi prefiksni unutsangiz, boshqa fe'l chiqadi.
Ajraladigan va ajralmaydigan prefikslar
| Prefikslar | Misollar | |
|---|---|---|
| Ajraladigan (urg'uli) | ab-, an-, auf-, aus-, ein-, fern-, los-, mit-, vor-, weg-, zu-, zurück- | abholen, anrufen, aufstehen, ausgehen, einkaufen, fernsehen, losgehen, mitkommen, vorstellen, weggehen, zumachen, zurückkommen |
| Ajralmaydigan (urg'usiz) | be-, emp-, ent-, er-, ge-, ver-, zer- | bekommen, empfehlen, entschuldigen, erklären, gehören, verstehen, zerstören |
Ularni urg'u orqali ajratish mumkin: ajraladigan fe'lda urg'u prefiksga tushadi — ANrufen, AUFstehen. Ajralmaydiganida urg'u o'zakda — verSTEhen, beKOMmen.
Diqqat: ajralmaydigan prefikslar hech qachon ajralmaydi va Perfektda ge- olmaydi: verstehen → verstanden, besuchen → besucht, bekommen → bekommen.
So'z tartibi: prefiks qayerda turadi
| Holat | Misol | Prefiks |
|---|---|---|
| Hozirgi zamon (Präsens) | Ich rufe dich morgen an. | gap oxirida |
| Savol | Rufst du mich morgen an? | gap oxirida |
| Buyruq (Imperativ) | Ruf mich bitte an! | gap oxirida |
| Modal fe'l bilan | Ich muss dich morgen anrufen. | fe'l bilan birga, oxirida |
| Perfekt | Ich habe dich gestern angerufen. | ge- o'rtada |
| Ergash gap | Ich freue mich, dass du mich anrufst. | fe'l bilan birga, oxirida |
| zu + infinitiv | Ich vergesse oft, dich anzurufen. | zu o'rtada |
nicht prefiksdan oldin turadi: Ich rufe dich nicht an. Batafsil: Perfekt va ergash gaplar.
Ergash gapda fe'l o'zbekchadagi kabi oxiriga o'tadi va prefiks bilan qo'shilib yoziladi: …, weil ich früh aufstehe. — ... chunki men erta turaman.
A1 darajasida ko'p uchraydigan fe'llar: jadval
| Infinitiv | Präsens (er) | Perfekt | Ma'nosi |
|---|---|---|---|
| anrufen | er ruft … an | hat angerufen | qo'ng'iroq qilmoq |
| aufstehen | er steht … auf | ist aufgestanden | (uyqudan) turmoq |
| einkaufen | er kauft … ein | hat eingekauft | xarid qilmoq, bozorlik qilmoq |
| fernsehen | er sieht … fern | hat ferngesehen | televizor ko'rmoq |
| mitkommen | er kommt … mit | ist mitgekommen | birga bormoq |
| ankommen | er kommt … an | ist angekommen | yetib kelmoq |
| abholen | er holt … ab | hat abgeholt | kutib olmoq, olib ketmoq |
| aufräumen | er räumt … auf | hat aufgeräumt | yig'ishtirmoq |
| anfangen | er fängt … an | hat angefangen | boshlamoq, boshlanmoq |
Harakat yoki holat o'zgarishini bildiradigan fe'llar (aufstehen, ankommen, mitkommen) Perfektni sein bilan yasaydi: Ich bin um 6 Uhr aufgestanden. — Soat 6 da turdim.
Prefiks ma'noni o'zgartiradi
| Fe'l | Ma'nosi |
|---|---|
| kommen | kelmoq |
| ankommen | yetib kelmoq |
| mitkommen | birga bormoq |
| zurückkommen | qaytib kelmoq |
| machen | qilmoq |
| aufmachen | ochmoq |
| zumachen | yopmoq |
| sehen | ko'rmoq |
| fernsehen | televizor ko'rmoq |
Bunday fe'llarni gap ichida yodlang: aufmachen — Ich mache das Fenster auf. — Derazani ochaman.
Misollar
- Ich rufe dich morgen an. Ertaga senga qo'ng'iroq qilaman.
- Der Deutschkurs fängt um 9 Uhr an. Nemis tili kursi soat 9 da boshlanadi.
- Ich stehe jeden Tag um 6 Uhr auf. Men har kuni soat 6 da turaman.
- Wir kaufen am Samstag ein. Shanba kuni bozorlik qilamiz.
- Am Abend sieht mein Vater fern. Kechqurun otam televizor ko'radi.
- Kommst du heute mit? Bugun biz bilan borasanmi?
- Der Zug kommt um 18 Uhr in Berlin an. Poyezd Berlinga soat 18 da yetib keladi.
- Ich muss meine Schwester vom Flughafen abholen. Singlimni aeroportdan kutib olishim kerak.
- Ich habe dich gestern angerufen. Kecha senga qo'ng'iroq qildim.
- Ich bin müde, weil ich so früh aufstehe. Charchaganman, chunki juda erta turaman.
- Räum bitte dein Zimmer auf! Iltimos, xonangni yig'ishtir!
- Ich verstehe die Frage nicht. Men savolni tushunmayapman.
- Wir besuchen am Sonntag unsere Oma. Yakshanba kuni buvimizni ko'rgani boramiz.
O'zbek tilida so'zlashuvchilar ko'p qiladigan xatolar
-
Noto'g'ri:
Ich anrufe dich morgen.To'g'ri: Ich rufe dich morgen an.
O'zbekchada fe'l bo'linmaydi (qo'ng'iroq qilaman). Nemis tilida hozirgi zamonda prefiks gap oxiriga o'tadi.
-
Noto'g'ri:
Ich stehe auf um 6 Uhr.To'g'ri: Ich stehe um 6 Uhr auf.
Prefiks fe'lning yonida qolmaydi, u gapni yopadi: vaqt holidan keyin, eng oxirida turadi.
-
Noto'g'ri:
Ich habe dich geanrufen.To'g'ri: Ich habe dich angerufen.
Perfektda ge- prefiks va o'zak orasiga kiradi: an-ge-rufen.
-
Noto'g'ri:
Ich muss rufe dich an.To'g'ri: Ich muss dich anrufen.
Modal fe'l 2-o'rinda tuslanadi, ajraladigan fe'l esa oxirida infinitivda, prefiks bilan qo'shilib yoziladi.
-
Noto'g'ri:
…, weil ich um 6 Uhr stehe auf.To'g'ri: …, weil ich um 6 Uhr aufstehe.
Ergash gapda fe'l o'zbekchadagi kabi oxiriga o'tadi, prefiks esa fe'l bilan qo'shilib yoziladi.
-
Noto'g'ri:
Ich habe Geld gebekommen.To'g'ri: Ich habe Geld bekommen.
be- ajralmaydigan prefiks: fe'l bo'linmaydi va Perfektda ge- olmaydi.
Imtihonda
Goethe A1 imtihonining Gapirish (Sprechen) 2-qismida kundalik hayotingiz haqida gapirganda ajraladigan fe'llar kerak bo'ladi: Ich stehe um 6 Uhr auf. Am Samstag kaufe ich ein. Yozish (Schreiben) 2-qismida, masalan, yordam so'rasangiz: Kannst du mich vom Bahnhof abholen? Goethe B1 ning Yozish 1-qismida (shaxsiy xat, taxminan 80 so'z) Perfekt va ergash gaplar kerak: Ich habe dich gestern angerufen, aber du warst nicht da.
O'zingizni tekshiring
Avval o'zingiz javob bering, keyin javobni oching.
- einkaufen fe'lini qo'ying: Am Samstag ___ wir ___.
Javobni ko'rish
Am Samstag kaufen wir ein.
- Xatoni toping: Der Zug ankommt um 8 Uhr.
Javobni ko'rish
Der Zug kommt um 8 Uhr an. Prefiks gap oxirida.
- aufstehen ning Perfekt shakli: Ich ___ heute früh ___.
Javobni ko'rish
Ich bin heute früh aufgestanden. sein bilan, ge- o'rtada.
- Qaysi fe'l ajralmaydi: a) anrufen b) verstehen c) mitkommen
Javobni ko'rish
b) verstehen — ver- ajralmaydi: Ich verstehe dich.
- Gapni tugating: Ich weiß nicht, wann der Kurs ___. (anfangen)
Javobni ko'rish
…, wann der Kurs anfängt. Ergash gapda fe'l oxirida, prefiks bilan birga.
Ilovada mashq qiling
Prufling'dagi "O'rganish" bo'limida darslar shu grammatikani mashqlar bilan mustahkamlaydi: so'z tartibi, kelishiklar, fe'l shakllari.
Darslarni ochishKo'p beriladigan savollar
Prefiks ajraladimi yoki yo'qmi, qanday bilaman?
Urg'uli prefikslar ajraladi: ab, an, auf, aus, ein, fern, los, mit, vor, zu, zurück. Urg'usiz prefikslar ajralmaydi: be, emp, ent, er, ge, ver, zer. Urg'u prefiksga tushsa (ANrufen), u ajraladi.
Ajraladigan prefiks gapda qayerga qo'yiladi?
Hozirgi zamonda, savolda va buyruqda prefiks gap oxirida turadi: Ich rufe dich morgen an. Modal fe'l bilan, ergash gapda va Perfektda fe'l oxirida yaxlit turadi: Ich muss dich anrufen. Ich freue mich, dass du mich anrufst. Ich habe dich angerufen.
Ajraladigan fe'llarning Perfekti qanday yasaladi?
ge- prefiks va o'zak orasiga qo'yiladi: anrufen → angerufen, einkaufen → eingekauft, aufstehen → aufgestanden. Ajralmaydigan fe'llarda ge- bo'lmaydi: verstehen → verstanden, besuchen → besucht.