Asosiy qismga o'tish
Prufling

Modalverben — nemis tilida modal fe'llar

Yangilangan: · Prufling jamoasi

Daraja A1 Modalverben

Modal fe'llarning ma'nosi

Fe'lMa'nosiMisol
könnenqila olmoq; imkoni borIch kann schwimmen. — Men suza olaman.
müssenkerak, shart (majburiyat)Ich muss heute arbeiten. — Bugun ishlashim kerak.
dürfenmumkin, ruxsat borDarf ich hier sitzen? — Shu yerga o'tirsam bo'ladimi?
sollenkerak (boshqa birov aytgan); ...aymi?Der Arzt sagt, ich soll mehr schlafen. — Shifokor ko'proq uxlashim kerakligini aytyapti.
wollenxohlamoq, niyat qilmoqEr will in Deutschland studieren. — U Germaniyada o'qimoqchi.
mögenyoqtirmoq, yaxshi ko'rmoqIch mag Tee. — Men choyni yaxshi ko'raman.
möchten-moqchi edim (muloyim xohish)Ich möchte einen Kaffee. — Bitta qahva olmoqchi edim.

Diqqat: o'zbekchada "kerak" ham müssen, ham sollen bo'lishi mumkin. Boshqa iloj bo'lmasa yoki o'zingiz shart deb bilsangiz — müssen. Kimdir aytgan yoki maslahat bergan bo'lsa — sollen.

möchte aslida mögen ning Konjunktiv II shakli, lekin A1 da uni alohida fe'l sifatida o'rganamiz. Batafsil: Konjunktiv II.

Hozirgi zamonda tuslanishi: jadval

Modal fe'llarda ich va er/sie/es shakli bir xil va qo'shimchasiz: ich kann — er kann. Birlikda ko'pchiligining unlisi o'zgaradi: können → ich kann, müssen → ich muss, dürfen → ich darf, wollen → ich will, mögen → ich mag.

könnenmüssendürfensollen
ichkannmussdarfsoll
dukannstmusstdarfstsollst
er / sie / eskannmussdarfsoll
wirkönnenmüssendürfensollen
ihrkönntmüsstdürftsollt
sie / Siekönnenmüssendürfensollen
wollenmögenmöchten
ichwillmagmöchte
duwillstmagstmöchtest
er / sie / eswillmagmöchte
wirwollenmögenmöchten
ihrwolltmögtmöchtet
sie / Siewollenmögenmöchten

Eslab qoling: er kann, er muss, er will — oxirida -t yo'q.

So'z tartibi: modal fe'l 2-o'rinda, infinitiv oxirida

Modal fe'l tuslanadi va gapda 2-o'rinda turadi. Asosiy fe'l o'zgarmaydi (infinitiv) va gap oxiriga o'tadi. Qolgan so'zlar ularning o'rtasida turadi. Bu gap ramkasi (Satzklammer) deb ataladi.

Gap turiMisol
Darak gapIch muss heute lange arbeiten.
Vaqt holi 1-o'rindaHeute muss ich lange arbeiten.
So'roq so'zli savolWann musst du arbeiten?
Ha/yo'q savoliMusst du heute arbeiten?
InkorIch kann morgen nicht kommen.
Ajraladigan fe'l bilanIch muss um 7 Uhr aufstehen.
Ergash gapIch bin müde, weil ich lange arbeiten muss.

O'zbekchada "ishlashim kerak" deymiz — "kerak" oxirida. Nemis tilida aksincha: modal fe'l oldinda, asosiy fe'l oxirida: Ich muss heute arbeiten.

Ergash gapda modal fe'l eng oxiriga o'tadi: …, weil ich arbeiten muss (batafsil: ergash gaplar). Ajraladigan fe'l modal fe'l bilan kelganda bo'linmaydi: Ich muss dich anrufen (batafsil: ajraladigan fe'llar).

Ma'no tushunarli bo'lsa, infinitiv tushib qolishi mumkin: Ich kann Deutsch. — Nemis tilini bilaman. Ich muss nach Hause. — Uyga ketishim kerak.

nicht müssen va nicht dürfen

nicht müssen — kerak emas, shart emas. nicht dürfen — mumkin emas, taqiqlangan. Ularni adashtirsangiz, gapning ma'nosi butunlay o'zgaradi.

Ma'nosiMisol
müssenkerakDu musst heute kommen. — Bugun kelishing kerak.
nicht müssenkerak emas, shart emasDu musst heute nicht kommen. — Bugun kelishing shart emas.
dürfenmumkinHier darf man parken. — Bu yerda mashina qo'yish mumkin.
nicht dürfenmumkin emasHier darf man nicht parken. — Bu yerda mashina qo'yish mumkin emas.

Eslab qoling: taqiq ma'nosidagi "mumkin emas" — nicht dürfen. Du musst hier nicht rauchen — "bu yerda chekishing shart emas" degani, taqiq emas.

wollen, möchten yoki mögen

wollen — qat'iy niyat, reja: Ich will Ärztin werden. — Men shifokor bo'lmoqchiman. möchten — muloyim xohish, iltimos: Ich möchte bitte zahlen. — Hisobni to'lamoqchi edim. mögen — yoqtirmoq, ko'pincha ot bilan: Ich mag Tee.

Do'konda, kafeda, shifokor qabulida Ich möchte … deng. Bunday joyda Ich will … qo'pol eshitiladi.

Soll ich …? — yordam taklifi, o'zbekchadagi "...aymi?": Soll ich das Fenster öffnen? — Derazani ochaymi?

Misollar

  1. Ich kann ein bisschen Deutsch sprechen. Men nemischa ozgina gapira olaman.
  2. Kannst du mir helfen? Menga yordam bera olasanmi?
  3. Ich muss heute lange arbeiten. Bugun uzoq ishlashim kerak.
  4. Ich muss um 7 Uhr aufstehen. Soat 7 da turishim kerak.
  5. Hier darf man nicht rauchen. Bu yerda chekish mumkin emas.
  6. Sie müssen morgen nicht kommen. Ertaga kelishingiz shart emas.
  7. Darf ich hier sitzen? Shu yerga o'tirsam bo'ladimi?
  8. Er will in Deutschland studieren. U Germaniyada o'qimoqchi.
  9. Soll ich das Fenster öffnen? Derazani ochaymi?
  10. Der Arzt sagt, ich soll mehr Wasser trinken. Shifokor ko'proq suv ichishim kerakligini aytyapti.
  11. Ich mag Tee, aber ich mag keinen Kaffee. Men choyni yaxshi ko'raman, qahvani esa yoqtirmayman.
  12. Wir möchten am Samstag ins Kino gehen. Shanba kuni kinoga bormoqchimiz.
  13. Ich möchte einen Kaffee, bitte. Bitta qahva olmoqchi edim.

O'zbek tilida so'zlashuvchilar ko'p qiladigan xatolar

  • Noto'g'ri: Mir muss arbeiten.

    To'g'ri: Ich muss arbeiten.

    "Menga ishlash kerak" — o'zbekchada "menga" jo'nalish kelishigida. Nemis tilida ega bosh kelishikda turadi: ich muss.

  • Noto'g'ri: Ich heute arbeiten muss.

    To'g'ri: Ich muss heute arbeiten.

    O'zbekchada "kerak" gap oxirida. Nemis tilida modal fe'l 2-o'rinda, asosiy fe'l oxirida turadi.

  • Noto'g'ri: Du kannst mir helfen?

    To'g'ri: Kannst du mir helfen?

    O'zbekchada savol -mi qo'shimchasi bilan yasaladi, so'z tartibi o'zgarmaydi. Nemis tilida ha/yo'q savolida modal fe'l 1-o'ringa chiqadi.

  • Noto'g'ri: Du musst hier nicht rauchen. (taqiq)

    To'g'ri: Du darfst hier nicht rauchen.

    "Chekish mumkin emas" — taqiq, bu nicht dürfen. nicht müssen — "shart emas" degani.

  • Noto'g'ri: Er muss zu arbeiten.

    To'g'ri: Er muss arbeiten.

    O'zbekchada "kerak" oldida fe'l -ish shaklini oladi (ishlashi kerak). Nemis tilida modal fe'ldan keyin oddiy infinitiv keladi, zu qo'shilmaydi.

  • Noto'g'ri: Ich will einen Kaffee. (ofitsiantga)

    To'g'ri: Ich möchte einen Kaffee.

    "Qahva xohlayman" o'zbekchada ham to'g'ridan-to'g'ri eshitiladi, lekin nemischa Ich will kafeda qo'pol. Muloyim iltimos — möchte.

Imtihonda

Goethe A1 imtihonining Gapirish (Sprechen) 3-qismida iltimos qilasiz, bu yerda modal fe'llar kerak: Können Sie mir helfen? Darf ich das Fenster öffnen? Yozish (Schreiben) 2-qismida, masalan, kela olmasligingizni yozsangiz: Ich kann am Freitag nicht kommen, ich muss arbeiten. Goethe A2 ning Gapirish 3-qismida sherigingiz bilan uchrashuvni rejalashtirasiz: Wollen wir …? Wir können … Ich muss …

O'zingizni tekshiring

Avval o'zingiz javob bering, keyin javobni oching.

  1. können ning to'g'ri shaklini qo'ying: ___ du mir helfen?
    Javobni ko'rish

    Kannst du mir helfen? du kannst.

  2. Xatoni toping: Er muss arbeiten heute.
    Javobni ko'rish

    Er muss heute arbeiten. Infinitiv gap oxirida turadi.

  3. müssen yoki dürfen: Im Museum ___ man nicht fotografieren. (taqiq)
    Javobni ko'rish

    Im Museum darf man nicht fotografieren. Taqiq = nicht dürfen.

  4. Muloyim iltimos qiling: Ich ___ einen Tee, bitte.
    Javobni ko'rish

    Ich möchte einen Tee, bitte.

  5. weil bilan qo'shing: Ich komme nicht. Ich muss lernen.
    Javobni ko'rish

    Ich komme nicht, weil ich lernen muss. Ergash gapda modal fe'l eng oxirida.

Ilovada mashq qiling

Prufling'dagi "O'rganish" bo'limida darslar shu grammatikani mashqlar bilan mustahkamlaydi: so'z tartibi, kelishiklar, fe'l shakllari.

Darslarni ochish

Ko'p beriladigan savollar

nicht müssen va nicht dürfen farqi nima?

nicht müssen — kerak emas, shart emas: Du musst heute nicht kommen (bugun kelishing shart emas). nicht dürfen — mumkin emas, taqiq: Hier darf man nicht rauchen (bu yerda chekish mumkin emas).

möchte va will farqi nima?

Ikkalasi ham xohishni bildiradi, lekin möchte muloyim (-moqchi edim): do'konda, kafeda, shifokorda shuni ishlating. will — qat'iy niyat yoki reja; notanish odamga iltimosda qo'pol eshitiladi.

Modal fe'ldan keyin asosiy fe'l qayerga qo'yiladi?

Gap oxiriga, infinitivda va zu siz: Ich muss heute lange arbeiten. Ergash gapda esa modal fe'l infinitivdan keyin, eng oxirida turadi: weil ich arbeiten muss.