Relativsätze — nemis tilida nisbiy gaplar
Yangilangan: · Prufling jamoasi
Daraja B1 Relativsätze
Nisbiy gap nima
O'zbek tilida aniqlovchi otdan oldin keladi: men yashaydigan shahar, biz ko'rgan film. Nemis tilida aksincha: avval ot, keyin vergul va nisbiy gap: die Stadt, in der ich wohne — men yashaydigan shahar.
O'zbekchadagi -gan, -adigan qo'shimchasi o'rniga nemis tilida butun bir ergash gap keladi. U nisbiy olmosh bilan boshlanadi: der, die, das va boshqalar. Bu olmoshlar aniq artiklga o'xshaydi.
| O'zbekcha | Nemischa |
|---|---|
| yonimizda yashaydigan erkak | der Mann, der neben uns wohnt |
| men kecha sotib olgan kitob | das Buch, das ich gestern gekauft habe |
| men birga ishlaydigan do'stim | der Freund, mit dem ich arbeite |
Eslab qoling: bosh gap davom etsa, nisbiy gap ikki tomondan vergul bilan ajratiladi: Die Frau, die dort steht, ist meine Lehrerin.
Nisbiy olmoshlar: jadval
| Erkak jinsi (der) | Ayol jinsi (die) | O'rta jins (das) | Ko'plik | |
|---|---|---|---|---|
| Nominativ | der | die | das | die |
| Akkusativ | den | die | das | die |
| Dativ | dem | der | dem | denen |
| Genitiv | dessen | deren | dessen | deren |
Aniq artikldan farqi faqat ikki joyda: ko'plikning Dativi — denen (den emas) va butun Genitiv qatori — dessen, deren.
dessen va deren "kimning" ma'nosini beradi. Ulardan keyin ot artiklsiz keladi: die Nachbarin, deren Sohn in Berlin studiert — o'g'li Berlinda o'qiydigan qo'shnim. Batafsil: Genitiv.
Jinsi otdan, kelishigi gapdan
Bu mavzuning asosiy qoidasi. Olmoshni uch qadamda topasiz:
- Ot qaysi jinsda va sonda? der Film — erkak jinsi, birlik.
- Olmosh nisbiy gapda qanday vazifada? wir haben den Film gesehen — to'ldiruvchi, Akkusativ.
- Jadvaldan shaklni oling: Der Film, den wir gesehen haben, war langweilig.
| Misol | O'zbekcha | Kelishik |
|---|---|---|
| der Mann, der mir hilft | menga yordam beradigan erkak | Nominativ (ega) |
| der Mann, den ich kenne | men taniydigan erkak | Akkusativ (to'ldiruvchi) |
| der Mann, dem ich helfe | men yordam beradigan erkak | Dativ (helfen + Dativ) |
| der Mann, dessen Frau Ärztin ist | xotini shifokor bo'lgan erkak | Genitiv |
Diqqat: o'zbekchada "menga yordam beradigan" va "men yordam beradigan" bir-biriga juda yaqin. Nemis tilida ular har xil: der va dem. Kim kimga yordam beryapti — avval shuni aniqlang. helfen, danken, gefallen Dativ talab qiladi: Dativ.
So'z tartibi: fe'l oxirida
Nisbiy gap — ergash gap. Shuning uchun tuslangan fe'l gap oxiriga o'tadi, xuddi weil va dass dan keyingidek: ergash gaplar.
- Perfekt: das Buch, das ich gestern gekauft habe
- Modal fe'l: die Wohnung, die wir mieten wollen
- Ajraladigan fe'l ajralmaydi: der Kollege, der mich jeden Tag anruft
Fe'lni oxirga qo'yish o'zbek tilida so'zlashuvchilar uchun oson. Qiyini — bosh gapni tugatish: nisbiy gapdan keyin bosh gapning fe'li keladi: Die Frau, die dort steht, ist meine Lehrerin.
Predlogli nisbiy gap
Fe'l predlog talab qilsa, predlog nisbiy olmoshdan oldin, gap boshida turadi. Kelishikni predlog belgilaydi.
| Predlog | Misol | O'zbekcha |
|---|---|---|
| in + Dativ | die Stadt, in der ich wohne | men yashaydigan shahar |
| mit + Dativ | der Freund, mit dem ich arbeite | men birga ishlaydigan do'stim |
| bei + Dativ | die Firma, bei der ich arbeite | men ishlaydigan firma |
| für + Akkusativ | das Thema, für das ich mich interessiere | men qiziqadigan mavzu |
| auf + Akkusativ | die Prüfung, auf die ich mich vorbereite | men tayyorlanayotgan imtihon |
Diqqat: o'zbekchada "men ishlaydigan firma" deganda -da qo'shimchasi ham tushib qoladi. Nemis tilida predlog tushmaydi: die Firma, bei der ich arbeite.
wo va was bilan nisbiy gap
Joy haqida gapirganda in der / in dem o'rniga wo desa bo'ladi: Taschkent ist die Stadt, wo meine Eltern wohnen. — Toshkent — ota-onam yashaydigan shahar.
alles, etwas, nichts, das so'zlaridan keyin was keladi: Alles, was du sagst, ist richtig. Das ist etwas, was ich nicht verstehe. Orttirma darajadan keyin ham was: Das ist das Beste, was ich in Berlin gegessen habe.
Misollar
- Das ist der Mann, der neben uns wohnt. Bu — yonimizda yashaydigan erkak.
- Die Frau, die dort steht, ist meine Lehrerin. U yerda turgan ayol — mening o'qituvchim.
- Das Buch, das ich gestern gekauft habe, ist sehr interessant. Men kecha sotib olgan kitob juda qiziq.
- Der Film, den wir gesehen haben, war langweilig. Biz ko'rgan film zerikarli edi.
- Das ist die Stadt, in der ich geboren bin. Bu — men tug'ilgan shahar.
- Der Freund, mit dem ich arbeite, kommt aus Samarkand. Men birga ishlaydigan do'stim Samarqanddan.
- Die Kinder, denen ich helfe, lernen Deutsch. Men yordam beradigan bolalar nemis tilini o'rganishyapti.
- Das ist meine Nachbarin, deren Sohn in Berlin studiert. Bu — o'g'li Berlinda o'qiydigan qo'shnim.
- Ich suche eine Wohnung, die nicht so teuer ist. Men unchalik qimmat bo'lmagan kvartira qidiryapman.
- Der Kollege, dessen Auto kaputt ist, fährt heute mit dem Bus. Mashinasi buzilgan hamkasbim bugun avtobusda boradi.
- Alles, was du sagst, ist richtig. Sen aytgan hamma gap to'g'ri.
- Taschkent ist die Stadt, wo meine Eltern wohnen. Toshkent — ota-onam yashaydigan shahar.
- Die Prüfung, auf die ich mich vorbereite, ist im Mai. Men tayyorlanayotgan imtihon may oyida.
O'zbek tilida so'zlashuvchilar ko'p qiladigan xatolar
-
Noto'g'ri:
Das ist der Film, wir gestern gesehen haben.To'g'ri: Das ist der Film, den wir gestern gesehen haben.
O'zbekchada "biz kecha ko'rgan film" deymiz, alohida so'z kerak emas — hammasini -gan bajaradi. Nemis tilida nisbiy olmosh shart: den.
-
Noto'g'ri:
Der Mann, der ich helfe, ist alt.To'g'ri: Der Mann, dem ich helfe, ist alt.
"Men yordam beradigan erkak" — o'zbekchada olmosh yo'q, kelishik haqida o'ylamaymiz. Nemis tilida olmosh vazifaga qarab o'zgaradi: helfen Dativ talab qiladi, demak dem.
-
Noto'g'ri:
Das Auto, die ich kaufen will, ist teuer.To'g'ri: Das Auto, das ich kaufen will, ist teuer.
O'zbek tilida jins yo'q, shuning uchun olmoshni taxminan tanlash oson. Olmosh otning jinsini oladi: das Auto → das.
-
Noto'g'ri:
Die Firma, die ich arbeite, ist groß.To'g'ri: Die Firma, bei der ich arbeite, ist groß.
"Men ishlaydigan firma" — o'zbekchada -da qo'shimchasi tushib qoladi. Nemis tilida arbeiten bei predlogi saqlanadi va olmoshdan oldin turadi.
-
Noto'g'ri:
Das ist die Frau, ihr Sohn in Berlin studiert.To'g'ri: Das ist die Frau, deren Sohn in Berlin studiert.
O'zbekchada egalik qo'shimchasi otga qo'shiladi: o'g'li. Nemis tilida "kimning" ma'nosini deren (die, ko'plik) yoki dessen (der, das) beradi, ihr emas.
-
Noto'g'ri:
Die Frau, die dort steht, meine Lehrerin.To'g'ri: Die Frau, die dort steht, ist meine Lehrerin.
O'zbekchada "u yerda turgan ayol — o'qituvchim" deymiz, bog'lama fe'l tushib qoladi. Nemis tilida bosh gapning fe'li shart: ist.
Imtihonda
Goethe B1 imtihonining Yozish (Schreiben) 1- va 2-qismida nisbiy gaplar matnni bog'laydi: Ich habe eine Freundin, die in Berlin wohnt. Gapirish (Sprechen) qismida esdan chiqqan so'zni nisbiy gap bilan tushuntirasiz: Das ist ein Gerät, mit dem man Kaffee kocht. telc B1 va B2 ning Grammatika (Sprachbausteine) qismida dem, denen, dessen yoki deren dan birini tanlash kerak bo'lgan bo'sh joylar uchraydi.
O'zingizni tekshiring
Avval o'zingiz javob bering, keyin javobni oching.
- Bo'sh joyni to'ldiring: Der Bus, ___ ich jeden Tag nehme, kommt oft zu spät.
Javobni ko'rish
den — der Bus erkak jinsida; ich nehme den Bus — Akkusativ.
- Bo'sh joyni to'ldiring: Die Leute, mit ___ ich arbeite, sind nett.
Javobni ko'rish
denen — ko'plik, mit + Dativ.
- Xatoni toping: Das ist die Firma, die ich arbeite.
Javobni ko'rish
Das ist die Firma, bei der ich arbeite. arbeiten bei + Dativ, predlog gap boshida turadi.
- Xatoni toping: Mein Freund, der wohnt in Taschkent, kommt morgen.
Javobni ko'rish
Mein Freund, der in Taschkent wohnt, kommt morgen. Nisbiy gapda fe'l oxirida turadi.
- To'g'risini tanlang: Der Mann, ___ Tochter Ärztin ist, ist mein Onkel. a) der b) dessen c) deren
Javobni ko'rish
b) dessen — der Mann erkak jinsida, "qizi" — Genitiv. deren ayol jinsi va ko'plik uchun.
Ilovada mashq qiling
Prufling'dagi "O'rganish" bo'limida darslar shu grammatikani mashqlar bilan mustahkamlaydi: so'z tartibi, kelishiklar, fe'l shakllari.
Darslarni ochishKo'p beriladigan savollar
Nisbiy gapda der, den yoki dem qanday tanlanadi?
Jinsi va soni izohlanayotgan otdan, kelishigi esa olmoshning nisbiy gapdagi vazifasidan olinadi. Der Mann, der mir hilft (ega, Nominativ); der Mann, den ich kenne (Akkusativ); der Mann, dem ich helfe (Dativ, chunki helfen Dativ talab qiladi).
Nisbiy gapda fe'l qayerda turadi?
Gap oxirida, xuddi boshqa ergash gaplardagidek: Das ist das Buch, das ich gestern gekauft habe. Modal fe'l bo'lsa, oxirida modal fe'l turadi: die Wohnung, die wir mieten wollen.
dessen va deren farqi nima?
Dessen erkak va o'rta jinsdagi otlar uchun (der Mann, dessen Auto kaputt ist), deren ayol jinsi va ko'plik uchun (die Frau, deren Sohn; die Eltern, deren Kinder). Ulardan keyingi ot artiklsiz keladi.
Nisbiy gapda qachon was ishlatiladi?
alles, etwas, nichts, das so'zlaridan va orttirma darajadan keyin: Alles, was du sagst, ist richtig. Joy haqida gapirganda in der yoki in dem o'rniga wo ishlatsa bo'ladi: die Stadt, wo meine Eltern wohnen.