Temporale Präpositionen — nemis tilida vaqt predloglari: am, um, im
Yangilangan: · Prufling jamoasi
Daraja A1 Temporale Präpositionen: am, um, im
O'zbekcha -da va nemischa am, um, im
O'zbek tilida vaqtni ko'pincha bitta qo'shimcha bilan aytamiz: soat sakkizda, mayda, qishda. Nemis tilida -da o'rniga uch xil predlog keladi, qaysi biri kerakligini vaqtning turi belgilaydi.
| O'zbekcha | Nemischa | Qoida |
|---|---|---|
| dushanba kuni, 3-mayda, kechqurun | am Montag, am 3. Mai, am Abend | kun, sana, kun qismi → am |
| soat sakkizda | um 8 Uhr | soat → um |
| mayda, qishda | im Mai, im Winter | oy, fasl → im |
| kechasi | in der Nacht | istisno |
| 2026-yilda | 2026 / im Jahr 2026 | yil oldida predlog yo'q |
| bugun, ertaga, har dushanba | heute, morgen, jeden Montag | predlog yo'q |
am = an dem, im = in dem, ya'ni bu Dativ. Shuning uchun sana tartib son bilan, qo'shimcha bilan aytiladi: am dritten Mai (yozilishi: am 3. Mai).
Eslab qoling: am Morgen, am Vormittag, am Nachmittag, am Abend, lekin in der Nacht.
Diqqat: "2023-yilda" gapida -da bor, lekin nemis tilida yil oldida predlog qo'yilmaydi: Ich bin 2023 nach Deutschland gekommen. To'liqroq aytish ham mumkin: im Jahr 2023. in 2023 — ingliz tilidan o'tgan shakl, standart nemis tilida bunday deyilmaydi.
Soatni aytish: Viertel, halb
| Vaqt | So'zlashuvda | Rasmiy |
|---|---|---|
| 8:00 | acht (Uhr) | acht Uhr |
| 8:05 | fünf nach acht | acht Uhr fünf |
| 8:15 | Viertel nach acht | acht Uhr fünfzehn |
| 8:20 | zwanzig nach acht | acht Uhr zwanzig |
| 8:25 | fünf vor halb neun | acht Uhr fünfundzwanzig |
| 8:30 | halb neun | acht Uhr dreißig |
| 8:35 | fünf nach halb neun | acht Uhr fünfunddreißig |
| 8:45 | Viertel vor neun | acht Uhr fünfundvierzig |
| 8:50 | zehn vor neun | acht Uhr fünfzig |
| 20:30 | halb neun (abends) | zwanzig Uhr dreißig |
halb neun — 8:30, 9:30 emas. Nemislar keyingi soatga qarab hisoblaydi: "to'qqizga yarim soat qoldi". O'zbekcha "sakkiz yarim" — halb neun, "to'qqiz yarim" — halb zehn.
Viertel nach acht — sakkizdan chorak o'tdi (8:15). Viertel vor neun — to'qqizga chorak qoldi (8:45).
Savol: Wie spät ist es? yoki Wie viel Uhr ist es? — Soat necha? Javob: Es ist Viertel nach acht. "Soat nechada?" — Um wie viel Uhr? — Um halb neun.
Diqqat: halb neun ni "to'qqiz yarim" deb tushunish o'zbek tilida gapiradiganlarning odatiy xatosi — uchrashuvga bir soat kech qolasiz. Qoidani eslang: halb + keyingi soat.
Vokzalda, radioda, jadvallarda vaqt 24 soat bo'yicha rasmiy aytiladi: Der Zug fährt um 20.30 Uhr ab — "zwanzig Uhr dreißig".
seit, vor, in, nach, ab, von … bis
| Predlog | Ma'nosi | Misol |
|---|---|---|
| seit + Dativ | ...dan beri | seit drei Jahren, seit Montag |
| vor + Dativ | ... oldin | vor zwei Tagen, vor einer Woche |
| in + Dativ | ...dan keyin (kelajakda) | in einer Woche, in zehn Minuten |
| nach + Dativ | ...dan keyin | nach dem Unterricht, nach der Arbeit |
| ab | ...dan boshlab (kelajakda) | ab Montag, ab nächster Woche |
| von … bis | ...dan ...gacha | von 9 bis 17 Uhr, von Montag bis Freitag |
| bis | ...gacha | bis morgen, bis Freitag |
| gegen + Akkusativ | taxminan, ...larda | gegen 8 Uhr |
| für + Akkusativ | ... muddatga | für zwei Wochen |
O'zbekchada "oldin", "keyin", "beri" so'zdan keyin keladi: ikki kun oldin. Nemis tilida predlog so'zdan oldin turadi: vor zwei Tagen.
seit, vor, in, nach dan keyin Dativ keladi, ko'plikdagi otga -n qo'shiladi: drei Jahre → seit drei Jahren, zwei Tage → vor zwei Tagen. Batafsil: Dativ va Akkusativ va Dativ predloglari.
Diqqat: o'zbekchada sondan keyin ot birlikda turadi: uch yil, ikki kun. Nemis tilida ko'plikda: drei Jahre, zwei Tage, Dativda esa drei Jahren, zwei Tagen.
seit + hozirgi zamon; vor va in; seit va ab
Ish-harakat o'tmishda boshlanib, hozir ham davom etsa, seit bilan hozirgi zamon ishlatiladi: Ich lerne seit einem Jahr Deutsch. — Bir yildan beri nemis tilini o'rganyapman. O'zbekchada ham shunday: "o'rganyapman", "o'rgandim" emas.
vor — o'tmish, in — kelajak: Ich war vor einer Woche in Samarkand. — Bir hafta oldin Samarqandda edim. Die Prüfung ist in einer Woche. — Imtihon bir haftadan keyin.
Eslab qoling: kelajak haqida "bir haftadan keyin" — in einer Woche. nach einer Woche o'tmish haqidagi hikoyada ishlatiladi: Nach einer Woche war er wieder gesund. — Bir haftadan keyin u sog'ayib ketdi.
seit Montag — dushanbadan beri (o'tmishdan hozirgacha). ab Montag — dushanbadan boshlab (kelajakda).
Misollar
- Am Montag habe ich einen Termin beim Arzt. Dushanba kuni shifokor qabuliga yozilganman.
- Der Kurs beginnt um 9 Uhr. Kurs soat 9 da boshlanadi.
- Mein Geburtstag ist am 3. Mai. Mening tug'ilgan kunim 3-mayda.
- Im Winter ist es in Taschkent kalt. Qishda Toshkentda sovuq bo'ladi.
- Am Abend sehe ich fern. Kechqurun televizor ko'raman.
- In der Nacht arbeitet mein Bruder im Krankenhaus. Akam kechasi kasalxonada ishlaydi.
- Ich bin 2023 nach Deutschland gekommen. Men Germaniyaga 2023-yilda kelganman.
- Wir arbeiten von 8 bis 17 Uhr. Biz soat 8 dan 17 gacha ishlaymiz.
- Ab Montag habe ich Urlaub. Dushanbadan boshlab ta'tildaman.
- Ich wohne seit drei Jahren in Samarkand. Uch yildan beri Samarqandda yashayman.
- Ich war vor zwei Tagen beim Arzt. Ikki kun oldin shifokorda bo'ldim.
- Nach dem Unterricht gehe ich nach Hause. Darsdan keyin uyga boraman.
- Die Prüfung ist in einer Woche. Imtihon bir haftadan keyin.
- Ich komme gegen 8 Uhr. Soat 8 larda kelaman.
- Wir treffen uns um halb neun. Soat sakkiz yarimda uchrashamiz.
O'zbek tilida so'zlashuvchilar ko'p qiladigan xatolar
-
Noto'g'ri:
Ich komme in 8 Uhr.To'g'ri: Ich komme um 8 Uhr.
"Soat 8 da" — -da ni in deb tarjima qilishadi. Soat bilan faqat um ishlatiladi.
-
Noto'g'ri:
Ich war zwei Tage vor beim Arzt.To'g'ri: Ich war vor zwei Tagen beim Arzt.
O'zbekchada "oldin" so'zdan keyin keladi (ikki kun oldin). vor esa oldin turadi va Dativ talab qiladi: zwei Tagen.
-
Noto'g'ri:
Die Prüfung ist nach einer Woche.To'g'ri: Die Prüfung ist in einer Woche.
"Bir haftadan keyin" kelajak haqida bo'lsa — in. nach einer Woche o'tmish haqidagi hikoyada ishlatiladi.
-
Noto'g'ri:
Der Kurs beginnt um halb neun. (9:30 nazarda tutilgan)To'g'ri: Der Kurs beginnt um halb zehn.
O'zbekcha "to'qqiz yarim" — 9:30. Nemischa keyingi soatga qarab aytiladi: o'nga yarim soat qoldi — halb zehn.
-
Noto'g'ri:
Ich wohne seit drei Jahr in Taschkent.To'g'ri: Ich wohne seit drei Jahren in Taschkent.
O'zbekchada sondan keyin ot birlikda (uch yil). Nemis tilida ko'plik kerak, seit dan keyin Dativ: drei Jahren.
-
Noto'g'ri:
Ich bin in 2023 nach Deutschland gekommen.To'g'ri: Ich bin 2023 nach Deutschland gekommen.
"2023-yilda" gapida -da bor, lekin nemis tilida yil oldida predlog qo'yilmaydi yoki im Jahr 2023 deyiladi.
Imtihonda
Goethe A1 imtihonida vaqt predloglari deyarli har qismda uchraydi. Tinglash (Hören) va O'qish (Lesen) qismlarida kun va soatni tushunishingiz kerak: am Dienstag um 15 Uhr. Yozish (Schreiben) 2-qismida uchrashuv belgilaysiz: Kannst du am Samstag um halb zehn kommen? Goethe A2 ning Gapirish (Sprechen) 3-qismida sherigingiz bilan uchrashuv uchun vaqt topasiz: Am Freitag um 10 Uhr habe ich einen Termin.
O'zingizni tekshiring
Avval o'zingiz javob bering, keyin javobni oching.
- Predlog qo'ying: Der Kurs beginnt ___ 9 Uhr.
Javobni ko'rish
um — soat bilan.
- Predlog qo'ying: Wir fahren ___ Juli nach Samarkand.
Javobni ko'rish
im Juli — oy bilan.
- halb sieben soat nechchi?
Javobni ko'rish
6:30 (yoki 18:30): yettiga yarim soat qoldi.
- Xatoni toping: Ich lerne Deutsch seit zwei Jahre.
Javobni ko'rish
seit zwei Jahren — seit dan keyin Dativ, ko'plikda -n.
- "Uch kundan keyin" nemischa qanday bo'ladi?
Javobni ko'rish
in drei Tagen.
Ilovada mashq qiling
Prufling'dagi "O'rganish" bo'limida darslar shu grammatikani mashqlar bilan mustahkamlaydi: so'z tartibi, kelishiklar, fe'l shakllari.
Darslarni ochishKo'p beriladigan savollar
am, um, im qachon ishlatiladi?
am — hafta kunlari, sanalar va kun qismlari bilan: am Montag, am 3. Mai, am Abend. um — soat bilan: um 8 Uhr. im — oylar va fasllar bilan: im Mai, im Winter. Istisno: in der Nacht.
halb neun soat nechchi?
halb neun — 8:30 (yoki 20:30). Nemislar keyingi soatga qarab hisoblaydi: to'qqizga yarim soat qoldi. 9:30 esa halb zehn.
seit va vor farqi nima?
seit — ...dan beri: ish o'tmishda boshlangan va hozir ham davom etadi, hozirgi zamon bilan keladi: Ich wohne seit drei Jahren hier. vor — ... oldin: ish o'tmishda bo'lib o'tgan: Ich bin vor drei Jahren nach Deutschland gekommen.
"Bir haftadan keyin" nemischa qanday aytiladi?
In einer Woche: Die Prüfung ist in einer Woche. Nach einer Woche ham "bir haftadan keyin" degani, lekin u o'tmish haqidagi hikoyada ishlatiladi.